Wycinanka kurpiowska „Las”

20-21 czerwca 2026 r.
Prowadzenie: Wiesława Bogdańska – twórczyni ludowa

Las od zawsze był jednym z najważniejszych elementów krajobrazu Kurpiowszczyzny. To właśnie z nim związane były codzienne życie, praca, obrzędy i wyobraźnia mieszkańców regionu. Nic więc dziwnego, że motywy inspirowane przyrodą znalazły swoje miejsce także w kurpiowskiej sztuce ludowej.

Podczas kolejnego weekendu w Muzeum–Skansenie Kurpiowskim im. Adama Chętnika w Nowogrodzie uczestnicy projektu „Soboty i niedziele z twórcami ludowymi. Reaktywacja rękodzieła kurpiowskiego w przestrzeni Muzeum–Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika w Nowogrodzie” mieli okazję poznać wyjątkową odmianę tradycyjnej wycinanki kurpiowskiej – wycinankę „Las”.

Warsztaty poprowadziła Wiesława Bogdańska – twórczyni ludowa, która wprowadziła uczestników w świat charakterystycznych motywów, precyzyjnych cięć i kompozycji inspirowanych otaczającą Kurpiów przyrodą.

Las zamknięty w papierowej kompozycji

Kurpiowska wycinanka zachwyca niezwykłą umiejętnością opowiadania o świecie za pomocą prostych środków – papieru, nożyczek i wyobraźni. W tradycyjnych kompozycjach można odnaleźć motywy roślinne, zwierzęce, geometryczne, a także przedstawienia czerpiące inspirację z natury.

Podczas warsztatów Wiesława Bogdańska przybliżyła uczestnikom charakterystyczny motyw „Las”, pokazując, jak za pomocą odpowiedniego układu form i precyzyjnych nacięć można stworzyć rozbudowaną, harmonijną kompozycję.

Uczestnicy poznawali zasady konstruowania wycinanki, sposób przygotowania papieru oraz kolejne etapy pracy prowadzące od pierwszego złożenia kartki do gotowego wzoru. Każde cięcie wymagało skupienia i dokładności, ponieważ nawet niewielka zmiana mogła wpłynąć na ostateczny charakter całej kompozycji.

Z pozornie prostego arkusza papieru zaczynał stopniowo wyłaniać się pejzaż inspirowany kurpiowską przyrodą – pełen rytmu, symetrii i detali.

Natura jako źródło inspiracji

Motywy przyrodnicze odgrywają szczególną rolę w sztuce ludowej Kurpiowszczyzny. Otaczający mieszkańców regionu las przez pokolenia był źródłem pożywienia, materiałów, pracy i codziennych doświadczeń. Stawał się także częścią lokalnej symboliki i estetyki.

Wycinanka „Las” pozwala spojrzeć na tę relację w sposób artystyczny. Drzewa, zwierzęta i elementy roślinne zostają przekształcone w dekoracyjny, uporządkowany wzór, w którym natura spotyka się z wyobraźnią twórcy.

Podczas spotkania uczestnicy mieli okazję nie tylko odtworzyć tradycyjny motyw, ale także przyjrzeć się temu, jak dawni i współcześni twórcy ludowi czerpią inspirację z otaczającego świata.

W ten sposób warsztat stał się czymś więcej niż nauką techniki wycinania – był również okazją do rozmowy o związku sztuki ludowej z miejscem, w którym powstaje.

Precyzja ukryta w prostocie

Wycinankarstwo często sprawia wrażenie lekkiego i intuicyjnego, jednak pierwsze próby szybko pokazują, jak wiele cierpliwości i doświadczenia wymaga stworzenie harmonijnej kompozycji.

Pod okiem Wiesławy Bogdańskiej uczestnicy uczyli się właściwego prowadzenia nożyczek, planowania kolejnych elementów oraz zachowywania odpowiednich proporcji. Każdy etap wymagał uwagi, ale przynosił również coraz większą satysfakcję, gdy z kolejnych nacięć zaczynał wyłaniać się zamierzony wzór.

Powstałe podczas warsztatów prace różniły się detalami i indywidualnym charakterem, ale wszystkie nawiązywały do tradycyjnego motywu „Las”. Dzięki temu uczestnicy mogli przekonać się, że w obrębie jednej techniki i jednego wzoru wciąż pozostaje wiele miejsca na własną wrażliwość i twórczą interpretację.

Tradycja, która wciąż się rozwija

20 czerwca w warsztatach uczestniczyły dzieci i młodzież, natomiast 21 czerwca swoje wycinanki wykonywały osoby dorosłe.

Przez dwa dni uczestnicy poznawali tradycyjną technikę, obserwowali pracę twórczyni, zadawali pytania i samodzielnie podejmowali kolejne etapy tworzenia wycinanki.

Bezpośrednia nauka od Wiesławy Bogdańskiej pozwoliła zobaczyć nie tylko efekt końcowy, ale przede wszystkim cały proces – sposób składania papieru, planowania wzoru, prowadzenia cięcia oraz podejmowania decyzji, które ostatecznie wpływają na wygląd pracy.

To właśnie takie spotkania pokazują, że tradycyjne rękodzieło może jednocześnie zachowywać swoje korzenie i pozostawać żywą, twórczą formą wyrazu.

Warsztaty „Las” były kolejną okazją do tego, by kurpiowska tradycja została nie tylko zaprezentowana, ale również przeżyta i podjęta przez kolejnych uczestników.

Fotorelacja

Zapraszamy do obejrzenia fotografii dokumentujących przebieg warsztatów wycinanki kurpiowskiej „Las” – od pierwszych nacięć i pracy nad detalami po gotowe kompozycje inspirowane przyrodą Kurpiowszczyzny.

Warsztaty odbyły się w ramach projektu „Soboty i niedziele z twórcami ludowymi. Reaktywacja rękodzieła kurpiowskiego w przestrzeni Muzeum–Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika w Nowogrodzie”.

Projekt ma na celu popularyzację i zachowanie tradycyjnych umiejętności związanych z kulturą Kurpiowszczyzny, stworzenie przestrzeni do bezpośredniego spotkania z twórcami ludowymi oraz wspieranie międzypokoleniowego przekazu wiedzy o regionalnym dziedzictwie.

Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Współfinansowanie: Województwo Podlaskie.