Garncarstwo

6–7 czerwca 2026 r.
Prowadzenie: Adam Murach – twórca ludowy

Glina jest materiałem niepozornym, a jednocześnie niezwykle wdzięcznym. Pod wpływem dłoni może zmienić się w naczynie, ozdobę lub przedmiot codziennego użytku. Wymaga cierpliwości, wyczucia i skupienia, ale daje też wyjątkową satysfakcję z tworzenia czegoś od podstaw.

W dniach 6 i 7 czerwca 2026 roku w Muzeum–Skansenie Kurpiowskim im. Adama Chętnika w Nowogrodzie odbyły się bezpłatne warsztaty garncarskie realizowane w ramach projektu „Soboty i niedziele z twórcami ludowymi. Reaktywacja rękodzieła kurpiowskiego w przestrzeni Muzeum–Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika w Nowogrodzie”.

Spotkania poprowadził Adam Murach – twórca ludowy, który wprowadził uczestników w świat jednego z najstarszych rzemiosł związanych z kulturą ludową.

Kiedy glina nabiera kształtu

Podczas warsztatów uczestnicy mieli okazję poznać kolejne etapy pracy garncarza – od przygotowania materiału, przez jego formowanie, aż po nadawanie naczyniom odpowiednich kształtów.

Adam Murach opowiadał o tradycyjnych technikach garncarskich, narzędziach wykorzystywanych w pracy oraz o znaczeniu naczyń glinianych
w codziennym życiu dawnych mieszkańców regionu. Była to okazja, by zobaczyć, jak wiele wiedzy i doświadczenia kryje się za przedmiotami, które dawniej pełniły przede wszystkim funkcję użytkową, a dziś są także świadectwem lokalnego rzemiosła i kultury.

Największe zainteresowanie budziła oczywiście praca przy kole garncarskim. To właśnie tam uczestnicy mogli obserwować, jak pod wpływem odpowiedniego nacisku dłoni bryła gliny stopniowo zmienia swoją formę.

Praca z gliną szybko pokazała, że nawet prosty kształt wymaga dużej precyzji. Zbyt mocny ruch, niewłaściwe ułożenie dłoni czy chwila nieuwagi potrafią całkowicie zmienić efekt pracy. Jednocześnie właśnie ta nieprzewidywalność sprawia, że garncarstwo daje tak dużo miejsca na twórcze poszukiwania.

Rzemiosło poznawane własnymi rękami

Warsztaty miały przede wszystkim charakter praktyczny. Uczestnicy nie ograniczali się do obserwowania pracy prowadzącego, lecz samodzielnie próbowali swoich sił w pracy z gliną.

Pod okiem Adama Muracha poznawali podstawowe zasady formowania naczyń i wykonywali własne prace. Każdy etap wymagał skupienia, ale też pozwalał lepiej zrozumieć, ile wprawy potrzeba, aby z miękkiej, nieforemnej bryły powstał trwały i estetyczny przedmiot.

Bezpośredni kontakt z materiałem był też okazją do poznania tradycji w sposób, którego nie da się zastąpić samym oglądaniem gotowych muzealiów. Glina miała swoją strukturę, ciężar i opór, a uczestnicy mogli na własnych dłoniach przekonać się, jak wyglądała praca garncarza.

To właśnie taki sposób przekazywania wiedzy – poprzez obserwację, działanie i rozmowę z twórcą – jest jednym z najważniejszych elementów całego projektu.

Dwa dni przy garncarskim kole

6 czerwca w warsztatach uczestniczyły dzieci i młodzież. Dla najmłodszych była to okazja do pierwszego spotkania z gliną, poznania jej właściwości oraz samodzielnego wykonania prostych naczyń i ozdób.

7 czerwca przy warsztatowych stołach i kole garncarskim zasiedli dorośli uczestnicy, którzy mogli dokładniej poznać kolejne etapy pracy oraz spróbować własnych sił w tradycyjnych technikach.

Oba dni łączyły ciekawość, skupienie i duże zaangażowanie uczestników. Powstające podczas zajęć prace różniły się kształtem i charakterem, ale każda
z nich była efektem samodzielnej pracy oraz bezpośredniego spotkania z tradycyjnym rzemiosłem.

Warsztaty pokazały, że garncarstwo nadal potrafi fascynować. W świecie zdominowanym przez przedmioty produkowane seryjnie możliwość stworzenia czegoś własnymi rękami nabiera szczególnego znaczenia.

Spotkanie z Adamem Murachem było kolejną okazją, by przekonać się, że tradycyjne rzemiosło nie jest wyłącznie częścią przeszłości – może nadal żyć, inspirować i być przekazywane kolejnym pokoleniom.

Fotorelacja

Zapraszamy do obejrzenia fotografii dokumentujących przebieg warsztatów garncarskich – od pierwszego kontaktu z gliną, przez kolejne etapy formowania, aż po gotowe prace wykonane przez uczestników.

Warsztaty odbyły się w ramach projektu „Soboty i niedziele z twórcami ludowymi. Reaktywacja rękodzieła kurpiowskiego w przestrzeni Muzeum–Skansenu Kurpiowskiego im. Adama Chętnika w Nowogrodzie”.

Projekt ma na celu popularyzację i zachowanie tradycyjnych umiejętności związanych z kulturą Kurpiowszczyzny, stworzenie przestrzeni do bezpośredniego spotkania z twórcami ludowymi oraz wspieranie międzypokoleniowego przekazu wiedzy o regionalnym dziedzictwie.

Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Kultura ludowa i tradycyjna 2026”. Pozostałe środki dofinansowania pochodzą z Województwa Podlaskiego.